اولین بار که وارد یک گروه گیمینگ میشوید، احتمالاً پیامی شبیه این میبینید: «امشب ساعت ۲۲، سینگل الیمینیشن، چکاین تا ۲۱:۳۰، ورودی رایگان، بستآفوان.» اگر نصف این کلمهها برایتان معنا ندارد، مشکل از شما نیست. این ادبیات سالها بین بازیکنهای حرفهای شکل گرفته و کسی زحمت توضیحش را به تازهواردها نداده.
تورنومنت چیست؟ تورنومنت یک رقابت سازمانیافته میان چند بازیکن یا چند تیم است که در آن ترتیب مچها از پیش مشخص شده، قوانین یکسانی برای همه اعلام شده و یک ادمین یا داور مسئول ثبت نتیجه و رسیدگی به اعتراضها است. خروجی این ساختار، رسیدن به یک برندهی نهایی از مسیری است که برای همه قابل پیشبینی و قابل بررسی باشد.
در این مقاله هیچ چیز پیچیدهای نمیگوییم. فقط همان چیزی را توضیح میدهیم که لازم است بدانید تا بتوانید با خیال راحت در اولین رقابتتان ثبتنام کنید و وسط کار گیج نشوید.
خلاصهی سریع:
- تورنومنت با مچ دوستانه سه تفاوت دارد: ترتیب مشخص مچها، قوانین اعلامشده و وجود مرجع داوری.
- هر تورنومنت از پنج جزء ساخته میشود: ثبتنام و چکاین، براکت، فرمت مچ، قوانین و داوری.
- چهار فرمت رایج عبارتاند از حذفی تکمرحلهای، دوحذفی، لیگ (راند رابین) و سوئیس.
- ثبتنام و چکاین یکی نیستند؛ جا انداختن چکاین شایعترین دلیل حذفشدن تازهواردهاست.
تورنومنت با یک مچ دوستانه چه فرقی دارد؟
در یک مچ دوستانه، شما با دوستتان بازی میکنید، هر کس برد برد، تمام. هیچکس نتیجه را جایی ثبت نمیکند و هیچکس داور نیست.
سه چیز است که یک تورنومنت را از بازی معمولی جدا میکند: ترتیب مچها از قبل معلوم است، قوانین یکسان برای همه اعلام شده، و یک نفر مسئول ثبت نتیجه و رسیدگی به اعتراضهاست.
همین سه مورد دلیل اصلی است که چرا مسابقههای تلگرامی بدون ساختار اغلب به دعوا میرسند و مسابقههای سازمانیافته نه.
اجزای یک تورنومنت: پنج بخشی که هر رقابت رسمی دارد
- ثبتنام و چکاین. ثبتنام یعنی اسمتان را در فهرست مینویسید. چکاین یعنی کمی قبل از شروع، تأیید میکنید که واقعاً هستید. این دو یکی نیستند و بیشترین دلیل حذفشدن تازهواردها همین است: ثبتنام کردهاند، ولی چکاین را جا انداختهاند.
- براکت. همان جدول درختی که نشان میدهد چه کسی با چه کسی بازی میکند و برنده به کجا میرود.
- فرمت مچ. یعنی هر رویارویی چند بازی است. بستآفوان یک بازی، بستآفتری تا دو برد.
- قوانین. نقشههای مجاز، تنظیمات، سلاحهای ممنوع، مهلت حضور و تکلیف قطعی اینترنت.
- داوری. کسی که اسکرینشات یا نتیجه را تأیید میکند و اگر اختلافی پیش آمد تصمیم میگیرد.
انواع تورنومنت: فرمتها را چطور از هم تشخیص بدهیم؟
- حذفی تکمرحلهای (Single Elimination): یک باخت و تمام. سریعترین حالت است و بیشتر رقابتهای یکشبه از آن استفاده میکنند. عیبش این است که یک قطعی اینترنت میتواند کل شبتان را خراب کند.
- دوحذفی (Double Elimination): یک باخت شما را به شاخهی بازندگان میفرستد و با باخت دوم حذف میشوید. عادلانهتر است و زمان بیشتری میبرد.
- لیگ یا راند رابین: همه با همه بازی میکنند و رتبهبندی با امتیاز مشخص میشود. برای گروههای کوچک و فصلهای بلند مناسب است.
- سوئیس: در هر دور، بازیکنهای همسطح با هم بازی میکنند و کسی زودهنگام حذف نمیشود. برای تعداد زیاد شرکتکننده با زمان محدود بهترین گزینه است.
| فرمت | یک باخت یعنی | زمان لازم | مناسب برای |
|---|---|---|---|
| حذفی تکمرحلهای | حذف کامل از رقابت | کوتاه | رقابتهای یکشبه و تعداد زیاد |
| دوحذفی | رفتن به شاخهی بازندگان | متوسط تا زیاد | رقابتهای جدیتر با تعداد متوسط |
| لیگ (راند رابین) | فقط از دست دادن امتیاز | زیاد | گروههای کوچک و فصلهای بلند |
| سوئیس | رویارویی با بازیکنهای همسطح | متوسط | تعداد زیاد شرکتکننده با زمان محدود |
اگر میخواهید این چهار فرمت را با مثال عددی و تعداد مچ مقایسه کنید، در مقالهی انواع تورنومنت مفصل توضیح دادهایم.
اصطلاحهای رایج تورنومنت که در پیام ادمینها زیاد میبینید
- چکاین: تأیید حضور قبل از شروع.
- سید: جایگاه اولیه در جدول. سید بالا یعنی حریفهای آسانتر در دورهای اول.
- بای: صعود بدون بازی، وقتی تعداد شرکتکنندهها فرد است.
- فورفیت یا والکاور: باخت بدون بازی، معمولاً بهدلیل نرسیدن سر وقت.
- لابی یا کاستوم روم: اتاق اختصاصی که ادمین میسازد و شما با کد واردش میشوید.
- براکت ریست: حالتی در فینال دوحذفی که تیم بازندهی شاخهی برندگان یک شانس دوباره میگیرد.
براکت و سید پیچیدهتر از این چند خط هستند؛ اگر میخواهید خواندن جدول را قدمبهقدم یاد بگیرید، راهنمای براکت تورنومنت را ببینید.
تورنومنت، تورنمنت یا تورنامنت؟
این کلمه از Tournament انگلیسی آمده و در فارسی چند شکل نوشتاری پیدا کرده است: تورنومنت، تورنمنت، تورنامنت و ترنومنت. هیچکدام غلط فاحش نیست و دو شکل اول رایجترند. اگر جستوجویتان نتیجهی کمی داد، املای دیگر را هم امتحان کنید؛ بسیاری از گروهها و صفحهها رقابتهایشان را با نوشتار متفاوتی اعلام میکنند.
جایزهی تورنومنت چطور امن میماند؟
بزرگترین ریسک یک رقابت اینترنتی نه فرمت است و نه براکت؛ این است که ورودی را به حساب یک فرد ناشناس بریزید و بعد از برد خبری از جایزه نشود. راهحل شناختهشدهی این مشکل حساب امانی یا escrow است: جایزه از ابتدا نزد خودِ سرویس برگزارکننده میماند و تنها وقتی به برنده میرسد که نتیجه تأیید شده باشد.
در عمل یعنی پیش از ثبتنام باید بدانید پول ورودی تا پایان کار کجا نگه داشته میشود، نتیجه با چه مدرکی ثبت میشود و اگر اختلافی پیش آمد چه کسی تصمیم میگیرد. یک پلتفرم برگزاری مسابقات آنلاین این سه پاسخ را از قبل و بهصورت مکتوب دارد؛ در یک گروه پیامرسان معمولاً هیچکدام را ندارید.
رقابتی که برای این سه پرسش جواب روشن ندارد، هر جایزهای هم اعلام کند، ریسکش با شماست. این تنها جایی است که یک رقابت سازمانیافته با یک قرار بیضمانت تفاوت واقعی پیدا میکند.
برای شرکت در اولین تورنومنت چه چیزهایی لازم دارید؟
یک اکانت با آیدی دقیق و بدون اشتباه تایپی، اینترنت پایدار در ساعت اعلامشده، خواندن کامل قوانین پیش از ثبتنام، و عادت به گرفتن اسکرینشات از نتیجهی هر مچ. مورد آخر خستهکننده بهنظر میرسد ولی روزی که سر یک نتیجه اختلاف پیش بیاید، تنها چیزی است که از شما دفاع میکند. اگر پلتفرم ورودی و جایزه را با کیف پول مدیریت میکند، شارژ بودن کیف پول هم پیش از شروع ثبتنام بخشی از همین آمادهسازی است.
اگر دوست دارید بدون واسطه و بدون گروههای شلوغ شروع کنید، میتوانید در شلتر یکی از تورنومنتهای در حال ثبتنام را انتخاب کنید و همهی این مراحل را یکجا ببینید؛ از چکاین و براکت تا ثبت نتیجه و آزادسازی جایزه. اگر هنوز بازی موردعلاقهتان را انتخاب نکردهاید، فهرست بازیهای پشتیبانیشده نقطهی شروع بهتری است.
سوالهای پرتکرار
-
برای شرکت باید پول بدهم؟
نه همیشه. رقابتها دو حالت دارند: ورودی آزاد و رایگان، یا ورودی پرداختی که جایزه از همان ورودیها ساخته میشود. در حالت پرداختی، ورودی از کیف پول کسر و تا پایان داوری در حساب امانی نگه داشته میشود.
-
اگر وسط بازی اینترنتم قطع شود چه میشود؟
بستگی به قوانین دارد. بعضی رقابتها یک بار تکرار مچ را مجاز میدانند، بعضی نه. این بند را همیشه قبل از ثبتنام پیدا کنید.
-
تنها هستم و تیم ندارم، میتوانم شرکت کنم؟
بله. بخش زیادی از رقابتها انفرادی است و به تیم نیازی ندارد؛ در بازیهای ورزشی و بتلرویال هر بازیکن جداگانه ثبتنام میکند. برای فرمتهای تیمی باید ترکیب تیم را پیش از پایان مهلت ثبتنام کامل کنید.
-
چند نفر برای برگزاری لازم است؟
با هشت نفر هم میشود یک جدول حذفی تمیز بست و عدد جادویی وجود ندارد؛ مهم این است که تعداد با فرمت انتخابی بخواند. در شلتر ساخت تورنومنت رسمی برای همه آزاد نیست: برگزارکننده درخواست همکاری میدهد و پس از بررسی، دسترسی محدود مدیریتی میگیرد.
-
چکاین چیست و اگر جا بیفتد چه میشود؟
چکاین تأیید حضور در بازهی اعلامشده پیش از شروع مسابقه است. اگر انجام نشود، جای شما به بازیکن جانشین داده میشود یا باخت فنی ثبت میگردد، حتی اگر ثبتنام کرده باشید.
-
تورنومنت آنلاین با تورنومنت حضوری چه تفاوتی دارد؟
در تورنومنت آنلاین مچها از خانه و در اتاق اختصاصی بازی برگزار میشود و نتیجه با اسکرینشات یا ویدیو ثبت میشود. در حالت حضوری، سیستم و شبکه را برگزارکننده آماده میکند و داور در محل حاضر است.
-
چطور بفهمم یک تورنومنت معتبر است؟
چهار نشانه را چک کنید: قوانین نوشتهشده پیش از ثبتنام، براکت قابل مشاهده، مرجع مشخص برای اعتراض، و نگهداری جایزه در حساب امانی بهجای حساب شخصی.
-
جایزهی تورنومنت را چطور دریافت میکنم؟
جایزه از پیش در حساب امانی نگه داشته میشود و بعد از تأیید نهایی نتیجه به کیف پول برنده منتقل میگردد. برداشت هم از همان کیف پول انجام میشود، نه با پرداخت شخصی برگزارکننده.